| Cabeza: |
Cabeza:
Can de palleiro en Arbo. Foto do
autor da ww
A cabeza é forte, cunha
lonxitude aproximada de 4/10 a alzada á cruz, en forma dunha pirámide
horizontal, con óso denso, proporcionada coa conformación do animal. O
cranio é plano e longo, con arcos superciliares suavemente marcados e
concas orbitarias pouco apreciables. A depresión frontonasal non é moi
evidente. O nariz e o fociño son medianos e angostos, proporcionais ás
dimensións da testa. Os beizos son normais e apertados (sen que o
superior supere a base das enxivas inferiores), non teñen tendencia a
ser colgantes. As mandíbulas son fortes, con arcada dentaria completa e
ortognatos, coa trabada en tesoira.
Can de palleiro en Salou. Ourense. Foto do
autor da www.
Os ollos son de mediano tamaño e de
expresión vivaz, de cor variable, desde castaña escura nas capas
negras, ata a cor mel ou amarela; nalgúns exemplares, a pigmentación
das pálpebras é negra. As orellas son de inserción alta, grandes e
erguidas, cunha implantación un pouco aberta.
 Volver a menu
|
| Tronco: |
Tronco:
Can de palleiro en Salou. Ourense. Foto do
autor da www.
O corpo no seu conxunto é mediano aínda que
lixeiramente alongado. A cruz é forte para a inserción co pescozo; a
liña dorso-lumbar debe ser lixeiramente descendente, sen enselarse, con
lombo curto, ancho e forte, a cruz dos cadrís é redondeada. O peito é
longo e profundo, o seu perímetro supera en ¼ a súa alzada á cruz,
con fortes costelas que non son aplanadas nin pronunciadas. O abdome é
curto e lixeiramente ascendente ós pregamentos do ventre. O rabo é
groso, de nacemento alto e presenta abundante e denso pelo, en movemento
elévao pero non o leva enroscado na cruz dos cadrís.
Can de palleiro en Arbo. Foto do
autor da www.
Volver a menu
|
| Extremidades: |
As
extremidades:
As extremidades son rectas e ben
verticais, presentando unha forte estructura ósea.
-As extremidades anteriores.
Son fortes, secas, paralelas e ben verticais. A escápula forma un ángulo
de 45º coa horizontal, uníndose co brazo en ángulo recto (articulación
escápulo-umeral). O brazo é forte e musculoso. Os cóbados non deben
estar moi separados nin apertados ó peito, con liberdade de movementos.
Antebrazos rectos que diminúen o seu grosor de xeito gradual ata as
cuartillas ou metacarpos. Os carpos son de bo desenvolvemento e
fortaleza. Os metacarpos están ben proporcionados, con bo desenvolvemento óseo. Os pés son ovalados, aínda que con certa tendencia a
ser redondeados; con dedos grosos e curtos, ben pechados, con almofadas
plantares moi duros e unllas curtas e fortes, de cor escura, ou tamén
brancas nas capas claras.
-As extremidades posteriores.
Son fortes, paralelas, perfectamente verticais posteriormente e con
angulacións evidentes. Pernil largo, musculoso e flexible. Xeonllo
forte. Pernas fortes. Xarretes fortes e paralelos. Metatarsos sólidos,
robustos e paralelos. Pés ovalados, con tendencia a redondearse, con
dedos grosos e curtos, ben pechados, con almofadas plantares moi duros e
unllas curtas e fortes, de cor escura, ou branca, nos animais de capa
clara. A presencia de esporón e sexta unlla é relativamente frecuente,
aínda que non é desexable.
Volver a menu
|
| Movemento: |
O movemento:
Os movementos son áxiles e fortes. O movemento
habitual é o paso, trocando ó trote e/ou galope sen esforzo se o
traballo o require.
Volver a menu
|
| Manto
e pelo: |
O Manto
ou pelo:
Cor (capa):
Manto.
A pel tende a ser grosa, sen flaccidez, adherida ó corpo e á testa.
Capa (cor).
A capa (cor) é normalmente uniforme, presentando unha gran variedade
desde areas, canelas, castaños, leonados e incluso negros; en ocasións
poden presentarse exemplares coa capa binaria alobada (pelos de cor
amarela e nas puntas, negra), coa mestura íntima de pelos amarelos e
escuros, amarelando no pescozo, gorxa, peito e extremidades, como sucede
nos casos de exemplares desta capa (can lobo).
Este é o máis normal.
Non son aceptables os
individuos brancos marxados nin aqueles con grandes particularidades
brancas.
Este é unha variedade completamente negra.
Pero é aceptado como can de palleiro.
Variedade negra. Tamén aceptada.
Outro de aspecto normal.
Exemplar aloubado, tamén típico
do can de palleiro.
Can de palleiro típico.
Pelo:
En canto ó pelo é espeso, tupido e
denso, máis no inverno, por ser un animal que adoita vivir ó pé da
casa, sempre fóra, co gando ou no palleiro.
Espeso tupido e denso.
Típico cor area.
Volver a menu
|
| Señas
de identidade: |
Señas
de identidade:
Guía o gando e protéxeo
no pasto.
Coida da casa. Cazador (só nalgúns casos).
Non se enfrenta o lobo. Pero si
fai falta é valente...
É fiel compañeiro, intelixente e sociable e como acostuma comentar a
xente só lle falta falar.
Orixinariamente can pastor e de
garda, do gando e da casa, pero cunha polivalencia en canto ás súas
utilidades (policía, exército, socorro, catástrofes, guía, alfándega,
droga, etc.).
Volver a menu
|
| Habitats: |
Habitat:
O can de palleiro é o can de granxa, o
típico, o seu nome ven de que dormía preto dos palleiros.
Hoxe queda poucos.
A súa distribución sitúase preto das comarcas do
Carballiño, Irixo, Ourense, Terras de Celanova e Allariz. En Lugo na zona dos
Ancares e outras zonas do interior. Na Coruña en moitas zonas. Tamén
en Betanzos. En Pontevedra, na zona de Lalin, Dozón, Rodeiro e Agolada.
Actualmente xa hai censados 37 machos e 8 femias do
can de palleiro, por suposto que quedan moitos máis, gracias a Deus.
Censo a 31/12/2004 : 67 exemplares.
Censo a 14/10/2007: 120 exemplares.
Feiras onde se pode
ver: Silleda (Feira Internacional Semana
Verde de Galicia).
Club da raza: Club da Raza Can de
Palleiro.
Volver a menu
|
| Interés: |
Interés:
Especial, debido a que os nosos pobos
quédanse sin xente este cans está a punto de desaparecer, polo que a
Xunta de Galicia, penso que con bon criterio, intenta que perviva esta
especie emblemática para o medio rural galego.
Volver a menu
|
| Especial: |
Especial:
O can de palleiro forma parte da cultura de
Galicia. Uns din que o bo Can de Palleiro é aquel que é quen de falar,
dicíndonos co seu ladrido que é o que está a acontecer: se chega alguén
da casa, se é un estrano, se a vaca se soltou da trabadiza, etc. Para
outros o Can de Palleiro é o que coida do gando estando tamén ó carón
da casa e tanto acompaña ós vellos nos paseos coma ó cazador no
monte. ( Este texto está copiado do link sobre a caza galega que se
cita máis abaixo).
Pero o anterior é verdade, o can de palleiro é
sin lugar a dúbidas o maior avisador das casas galegas. Ademais de
pastor acompaña o ganado e cuida a casa e os nenos.
O seu caracter forte, valiente e traballador fixo
que o labrador o fixera o animal principal dunha casa.
Un pouco de historia:
Can de tronco indoeuropeo, o seu agriotipo foi
o principal antepasado dos cans de campesiño de Centro Europa,
acompañando aos pobos precélticos atlánticos, centroeuropeos e nórdicos
nas sucesivas ondas de invasión (celtas, suevos, visigodos e normandos)
que poboaron a vertente atlántica noroccidental da Península Ibérica.
Volver a menu
|
| Medidas
tomadas para que non desapareza : |
Medidas tomadas para
que non desapareza: A Xunta de Galicia remata de recoñecer
o can de palleiro no DOG do 11 de maio do 2001 oficialmente, facendo
público os estándares e os libro xenealóxicos das catro razas
autóctonas galegas, entre as que está o can de palleiro.
A orden e o link
que leva a ela está neste link.
Tamén este
link
leva a regulación específica do can de palleiro por parte da Xunta
de Galicia.
E por último
neste
link atópase o decreto polo que se regula as asociacións que se
dediquen a cría de perros de raza pura.
Volver a menu
|
| Links
especiales sobre o can de palleiro galego: |
Links sobre o can de palleiro:
Moi poucas cousas sobre o can de palleiro en
internet, resulta un pouco raro. Ademais o pouco que había desapareceu...
De momento estos tres links. O primeiro unha
gran ficha sobre este can; o segundo é un artículo sobre o can de
palleiro e o terceiro é unha web de ilustración sobre o can de palleiro
que me parece marabillosa.
Páxina
oficial sobre o can de palleiro.
Páxina
oficial sobre o can de palleiro.
Xunta Galicia.
Cultura
galega. Detalles sobre o can de palleiro.
Ilustracións sobre o can de palleiro.
Fichas sobre o can de palleiro.
Volver a menu
|
| O
meu tributo. Os cans da miña vida: |
Os
cans da miña vida:
A miña materia pendente, entre outras, é
"ter un can", pero son home de ciudade (que vou moito o campo
e gústame todo o relacionado coa natureza) e considero que nun piso non
se pode ter un can, primeiro polo can (non me cabe na cabeza ter un can
de palleiro nun piso, pobre can...) e logo por respeto os veciños, é
unha opinión.
Cando era rapaz, o meu tio Camilo, ala en
Randín (Ourense), sempre tuvo cans, e eses eran os meus cans. Cans de
palleiro, como non, fieis, amigos de verdade, cariñosos, e falaban,
claro que falaban, a súa maneira.
Dende esta páxina www, quérolle adicar un
agarimo os que sempre foron os meus cans: a Tuy, a Lila e a
Comatí (por certo menuda coña do meu tío o día que me dixo como se
chamaba aquel novo can, el veña a insistir Comatí, Comatí, e eu
a chamarlle de todo, e o can non facía caso...vaia coña...) ,
estes foron meus cans de palleiro.
Este can non é o Tuy pero
paréceme moito.
Tuy, Lila e Comatí: ¡gracias
polos bons ratos que me fixestes pasar e gracias pola vosa amistade!.
Logo, tamén me lembro de Randín, o can de
Carlos, o meu afillado, pero este non
era un can de palleiro, era unha mezcla de varios cans, tan listo, tan
listo que un día pasouse e desapareceu...dicen que o comeu o lobo,
non me extrañaría...Sentíno moito, tamén era un bon can, inda que
non foxe de palleiro...
O can que chamamos Randín. Non
era de palleiro. Randín non era un can de palleiro, pero era
tamén moi listo, eu penso que demasiado...
Volver a menu
|
| O
can de Palleiro na prensa: |
O can de palleiro na prensa:
El
can de palleiro ya tiene pedigrí
ANIMALES CON CARNÉ GALLEGO La aprobación del estándar
racial de este tipo de perro tan vilipendiado obligará a los criadores
a evitar los cruces.
Por su interés genético, social y cultural, el can de palleiro ha
conseguido inaugurar el listado de razas gallegas con pedigrí. Conocido
de todos por ser la mascota más familiar y extendida por la geografía
gallega, el can gallego ya dispone de un libro genealógico de la raza
que lo sitúa al nivel del mastín de los Pirineos o del podenco
ibicenco. Es una de las razas autóctonas que la Xunta quiere conservar
y potenciar, aunque lo difícil será conseguir el prototipo perfecto.
Todo el mundo sabe de la vida del palleiro. Cuando los palleiros
desaparecen en Galicia, nuestros canes más autóctonos consiguen el
libro genealógico.
MARÍA CUADRADO LUGO
Durante siglos ha estado presente en nuestras reuniones familiares, ha
cuidado a nuestro ganado y ha servido de guía y compañía al pastor,
al cartero rural o al niño que regresaba andando de la escuela. A su
mejor lecho le debe el nombre.
Fotografía do autor da www,
sacada no pueblo de Salón (Ourense), subindo a Albarellos. Por detrás
as gargantas dun río Avia sin auga.
Del can de palleiro siempre se ha defendido su identificación con el
carácter del gallego: trabajador, leal y desconfiado ante los extraños.
Por su interés genético, social y cultural ha sido enmarcada como una
más de las razas incluidas en el Plan de Mellora Gandeira de Galicia,
que promueve la Consellería de Agricultura.
La extraña ceremonia
El can de palleiro, sobre todo en zonas del interior, forma parte de la
idiosincrasia de la aldea. Cualquier extraño que se aproxime a sus
dominios ha de someterse a un complicado ceremonial de aproximación si
quiere llegar a su objetivo sin percances.
En cuanto el visitante es divisado es recibido con los ladridos de rigor
que, inmediatamente, mudan en un extraño e inquietante silencio. Ese es
el momento en que el viajero deberá mirar a sus espaldas y comprobará
que el o los canes le están siguiendo a una distancia prudencial, pero
que no pueda ser salvada en un momento de despiste del incauto.
Es en entonces cuando comienza la ceremonia. Si el que se aproxima a la
aldea se para, el can hace lo propio, pero siempre manteniendo la
distancia que considera segura. Si el acosado hace algún ademán de
amenaza, el palleiro se limita a recular unos centímetros enseñando
los dientes. Como diciendo. Al resignado visitante no le quedará más
remedio que seguir su camino. Sólo cuando un habitante de la aldea
salude al que llega, el can se da por satisfecho.
Registro
El reconocimiento de la raza va acompañado de la creación de los
registros de nacimientos, de adultos y fundacional, que permitirán
controlar la inscripción de los animales. El seguimiento incluirá a
sus ascendentes y descedentes. Una comisión rectora se ocupará de
aprobar las solicitudes de inscripción, de expedir los documentos
genealógicos y hasta de proponer modificaciones de prototipo racial.
Al igual que otras razas, y a diferencia de muchas inglesas registradas
en el Kennel Club en los siglos XIX y XX, los propietarios de un can de
palleiro pertenecerán a un selecto club, en el que se revisarán las
cubriciones, los nacimientos y se identificarán los cachorros mediante
un microchip.
La noticia no dejó de sorprender a veterinarios y criadores. Fue el
caso de Jesús Rodríguez, veterinario de la Sociedad Protectora de
Animales de Lugo, quien reconoce su sorpresa «xa que esta denominación
agrupará a exemplares moi diferenciados».
Tras admitir que desconoce el prototipo racial, Rodríguez dice que «para
crear unha raza teñen que pasar moitos anos e conseguir unha
descendencia uniforme. En Galicia todo o mundo ten un can de palleiro, e
ningún é igual».
(ARTICULO PUBLICADO EN LA VOZ DE GALICIA DEL 16/05/2001)
Volver a menu
|
| O
can de palleiro na literatura: |
O can na
literatura:
O
can de palleiro enche libros e libros de fermosa literatura galega, e sempre está presente.
Entre as moreas de libros no que aparece vou escoller o que
para mín lle fai máis xustiza.
Trátase dun libro publicado en xullo do 2004 que se titula
"Unha espía no reino de Galicia"
de Manuel Rivas.
Manuel Rivas é un escritor e
periodista que naceu na Coruña en 1957, un escritor fora de serie,
coñecedor de todo o galego de verdade, que trata dunha forma maxistral.
Neste libro dibuxa unha nova xeografía galega e por suposto nesa
xeografía tiña que estar o can de palleiro.
Dedícalle todo un capítulo "O
país do glorioso can de palleiro" que me tomo a licencia de
escribir completo neste link.
De momento un anaquillo:
..."Vive máis ben á marxe do
mundanal barullo e observa a distancia, moi divertido, a feira das
vaidades. Ten a memoria dun cabalo, a sabedoría dun raposo, a
serenidade da vaca, e a filosofía do seu mellor amigo, a do galego fetén.
De todos aprende o can de palleiro, non por ambición senón por
curiosidade e por afondar no sentido e sensentido da caíña
vida"...
Manuel O´Rivas.
O artigo completo sobre "O
país do glorioso can de palleiro" está
neste link.
Merece a pena.
Volver a menu
|
|
Can de palleiro ilustracións: |
Buscando links para esta ficha atopo
esta xoia sobre ilustracións con base o can de palleiro. Qué marabilla.
Esta ilustración está firmada por Gochi, hai moitas
máis...
Ilustracións sobre o can de palleiro
Volver a menu |
Saír.
