BARCO

     Chamábanse barcos, as embarcacións (refírome as utilizadas nos ríos de Galicia, sobre todo no río Miño) feitas dunha peza, escavados nos troncos de árbores, de onde lles vén o seu nome, e de menor tamaño cas barcas.

Podían transportar ata catro persoas con bultos de pouco volumen e peso. Normalmente eran barcos de pesca e utilizávanse en tódolos ríos galegos, especialmente no río Miño. Por suposto había moitos tipos e deles fala Eliseo Alonso no seu libro "Pescadores del río Miño": onde describe a fondo as chalanas e os carochos ( Portugal) 

Barco de pesca, fotografía de Eliseo Alonso , sacada do libro "Pescadores del río Miño".

Este é o típico barco de pesca, tamén chamado lancha ou chalana,  utilizado no río Miño entre Arbo e Tui. Facían de anguleiros e valían para botar as redes.

Ver as pezas deste barco máis abaixo.

   

As gamelas son embarcacións pequenas de fondo plano e coa proa e a popa achatadas.

Úsanse na pesca de baixura e tamén como barcas auxiliares.

A tipoloxía desta barca aparece na foz do río Miño (Pola Guarda e Caminha).  Presenta a proa e a popa levantada.

 

   

Barco de pesca, fotografía de Eliseo Alonso , sacada do libro "Pescadores del río Miño".

Estos son os carochos de Portugal e por suposto de España, barcos moi esbeltos, moi esbeltos.

Tamén se chaman anguleiros ou barco do Miño.

   

Barco de pesca nos Peares no río Miño.

A fotografía xa ten moitos anos e aparece no libro "As barcas e os barcos de paxase na provincia de Ourense no antiguo reximen" de Olga Gallego.

Ó fondo vese a garganta do río Miño, a dereita, non se vé, pero desemboca o río Sil.

O da fotografía é un barco das dornas.

Por suposto que o término de barco e barca é moito más amplio que o visto arriba, ver por exemplo o artigo "As embarcacións fluviais do legado patrimonial a novos usos en activación" de Xosé Manuel Vázquez Rodríguez, publicado no nº  2 da revista "Ardentía"; onde fala de que hai ata dez tipoloxías básicas de embarcacións nos ríos galegos, que superan a quincena si se consideran as variantes locais.

Xosé Manuel Vázquez non fala da distinción entre barcos e barcas, a súa clasificación vai máis polas formas,  pola estructura, e pola utilización,  dice que non hai formas puras, única e fixas no tempo senón un constante dinamismo con aproximacións e variacións que caracterizan a persistencia de modelos do pasado...

Dende o barco de dornas, os batuxos, a barca do Sil, as gamelas, a barca de Chantada, a barca do Ulla, as lanchas , as batelas, os caíques, os carochos, o anguleiro ou barco do Miño, a barca do Landro, a barca da Lagoa de Antela, as barcas de pasaxe, as barcazas do Miño ata chegar as barcas de ocio e de lecer, todo un mundo.

Recentemente tamén fago uso do libro "O legado dos ribeiraos", tamén de Xosé Manuel Vázquez.

Algúns exemplos:

Barco das dornas. Este barco consta de dous cascos, flotadores construidos a partir de troncos de madeira escavados e que se chaman dornas, sobre elles asentase unha plataforma construida con tablas.

Houbo destos barcos dende Belesar ata A Guarda.

Imaxen e texto sacada deste link

http://www.concellodechantada.org/spa/cultura_barcas.htm

 

   

A este primitivo barco, o barco das dornas fai referencia J. Lorenzo. Os remos eran desiguais xa que o remeiro vai nun lado, por exemplo 4,15 e 3,20 metros.. Levaban as artes da pesca como o biturón, a fisga, nasas, etc.

   

A Lancha de Ourense, unha barca especial que inda lembro no río Miño tanto na Ponte Vella como sobre todo para pasar o río e pescar pola zona de Reza. Eran barcas de ocio e de placer.

A fotografía é de Xosé Manuel Vázquez e está publicada na revista Ardentía de Cambados (Pontevedra), no nº 2.

   

Esta a Barca da Lagoa de Antela.

A fotografía é de Xose Manuel Vázquez.

A dianteira é estreita e aguzada, motivada según dí Xose Manuel Vázquez pola facilidade para desprazarse entre os xuncos da Lagoa, do mesmo xeito que a dianteira obtusa do primeiro tramo do Miño facilita o remonte dos caneiros...

Esta é o batuxo, barca a que fai referencia a fotografía anterior de frente redondeado e axeitado para acceder ós caneiros.

Batuxo no Porto de Santa Isabel.

Sobre o batuxos hai un traballo sensacional titulado "Facéndolle as beiras ó Miño" da Asociaciación Cultural Maria Castaña e publicado na revista Ardentía no número 2, revista que se edita en Cambados (Pontevedra)".

Dibuxo dun barco típico do río Miño coas súas pezas e nomes como: as cavernas, o canizo dos pes, a remadeira ou cantadoira. a Ichama ou chulete, a sela, a cuaña, o paneiro, a tosta, o espiñazo, os bordos, etc.

Faltan os remos , xa que estos barcos ou barcas navegaban a remos, sempre sentados os remeiros en sentido contrario a marcha o remo de adiante é o que marca e o de atrás a seguir o ritmo e obedecer as ordes: rema, levanta, calza, rema pa tras, etc.

Toda a montaxe corría a cargo dos carpinteiros, por suposto con ferramenta especial como a anxola, para debastar a madeira,  e con operacións básicas como o embreado, que é untar con brea,  para que non entre a auga e que se fai con resina de pino o breu e con alquitrán ou pixe. Esto vai todo derretido nun pote e aplicado a barca. Logo as veces faixe o pintado.

 

Sobre os barcos das zonas de esteiro como as bucetas, chalanas, dornas, gamelas, etc. ver este link.

salir.jpg (922 bytes) Saír.