Alosa alosa. Sable. (Sábalo).  

 

Era un peixe que subía polo río Miño e o río Ulla, entre outros. No río Miño chegaba a Lugo. Hoxe (ano 2013)  non ó deixa Fenosa subir, quédase no encoro de Frieira e por suposto cada día entran menos no baixo Miño. O sable era,  según Eliseo Alonso,  o peixe símbolo do río Miño, tanto polas súas derivacións socio-económicas como polo mundo da pesca. Tiñan, algúns exemplares,  máis de 40 cms e sobre 3,5 kg a 4 kg.

En peligro de extinción en tódolos ríos galegos. A contaminación, os encoros e unha política nefasta cós ríos, están a facer que o sable prácticamente non exista.

Características.

Dicen,  os que tuveron a sorte de telo no plato para comer,  que o sable do  río Miño, era exquisito de sabor;  da categoría do salmón.

 “Boa é a troita, millor o salmón, bo é o sábalo cando é de sazón”.

salir.jpg (922 bytes) Saír.                                    

 

                              

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

O sabel: características

 

Fotografía do libro Pescadores del río Miño de Eliseo Alonso.

Nome científico Nome galego Nome castelán e outros.
Dimensións Identificación Alimentación
Habitat Desove Distribución en Galicia.
Vese nos meses de Interés: pesca deportiva.   Interés económico
Protección Solucións para a especie

Diferencias sable-sabela.

O sabalo: "o cocho do río"

Modificado -->

 05/11/2013

 

salir.jpg (922 bytes) Saír.                      

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nome científico

Nome científico:

Sabalo.

Alosa alosa (Linnaeus 1758).

 

 Clase: actinogterugii

Orden: Clupeiformes

Familia: Clupeidae.

 

Sabel. (Descoñezo o autor da fotografía)

 

Ir a características

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nome galego

Nome galego:

Fotografía Mincn

Sable , tamén savel ( Portugués). Sábalo. Sabre.

Tamén foi chamado "Cocho do río".

 

Sabalo.

Ir a características

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nome castelán

Nome castelán:

Fotografía do libro Pescadores del río Miño de Eliseo Alonso.

Sábalo, sábalo del Miño.

Nota: Fotografía Eliseo Alonso, sacada do seu libro "Pescadores del río Miño" 1989. Mostra un sabel, un peixe que era o máis importante do río Miño.

 

Outros nomes

 

Castellano: Sábalo
Italiano: Cheppione
Francés: Slose vraie. Poisson de mai. Allache
Inglés: Allis Shad
Alemán: Maifisch
Galego Sable, sábalo, cocho de río
Vasco Kodaka
Catalán Guerxa

 

 

 

 

Sabalo.

Ir a características

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dimensións

Dimensións:

Pode botar ata 83 cms os 10 anos e 4,5 kg. de peso. O normal son 35-40 cms con un peso de 1 kg. inda que pode botar ata 4,5 kg.

Na pesca no baixo Miño, en tempos, soio se collían exemplares superiores a 3,5 kg. de peso.

 

Nesta fotografía sacada do libro Ribeiras del "Baixo Miño" 1997 de Praxiteles González vese a un pescador, Plácido Martínez mostrando tres "promesas" que lle corresponderon na pesca do día. As "promesas" son tres sábalos de máis de 3,5 kg. Cando nun lance a rede traía máis de 20 peces eran dúas "promesas" si ademais traía un salmón era u8nha máis.

Os menores de 3 kg. llamabanse "samorjas"

 

Ir a características

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Identificación:

Identificación:

 

 

Dorso azúl verdoso, azúl crisaceo ou azúl celeste, flancos e ventre de color branco platexado (as veces con reflexos dourados), 1 mancha negra na marxen superior da fisura branquial ( seguida as veces por 1-7 manchas negras máis pequenas e desteñidas).

Normalmente unha mancha grande e visible xusto onde a apertura branquial. Ollos con párpados adiposos. As escamas son grandes. Non ten linea lateral. O corpo é moi comprimido lateralmente e ancho. A aleta caudal é moi característica.

Tamén a linea media ventral forma una quilla máis ou menos patente. (Pode observarse polo menos nesta fotografía).

Ten dúas escamas alargadas na base da aleta caudal que son características típicas das alosas.

Nesta fotografía vese o aspecto xeral do sable.

A aleta anal ten 21-27 radios, a dorsal 19-21 , etc...sigue a descripción... Realmente as descripción de Silvio Bruno e Stefano Maugeri son incríbles do detalle que dan...merece a pena velas.

As veces pode ter máis manchas:

Neste caso ten unha moi pronunciada, que é típica, seguida de sete máis ou menos claras.

Nota: pódese confundir a Alosa alosa (ou sable en galego) cóa Alosa fallax (sabela ou zamborca en galego), xa que son moi parecidos.

Diferencias sable-sabela.

A Alosa alosa, o sable, é normalmente máis grande, as escamas máis visibles,  a cola é distinta, a liña lateral inexistente e dende o medio para atrás parece unha quilla. Presenta normalmente unha soia mancha negra postopercular, que nesta fotografía se ve perfectamente. Ten tamén branquispinas moi numerosas entre 85 a 130 e máis longas que os filamentos branquiais.

A Alosa fallax, a sabela ou zamborca, é máis pequena pero máis robusta. O aspecto é distinto. Ten unha mancha negra na parte lateral superior do corpo,  pero logo presenta de 5 a 10 machas que disminuen de tamaño o longo do corpo. Ten tamén branquispinas pero son curtas e o seu número varia de 30 60, ou  sexa que ten a mitade.

 

Ir a características

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Alimentación:

Alimentación:

 

Aliméntase sobre todo de crustáceos pelágicos planctónicos cando está na mar.

O Sabel sube os ríos cando é maduro cousa que acontece con catro anos máis ou menos.

No río, aparte de animais pequenos, como as pulgas, no baixo Miño,  tamén non desprecia os peixes pequeniños, así como pequenos animais...

 

Ir a características

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Habitats:

Habitats:

Este sábalo foi pescado a mosca no río Zújar. afluente do Guadiana. Incríble.

Viven no mar e soben a desobar os ríos, son o que se chaman anádromos. En Galicia soio se ven algúns na zona baixa do río Miño, no Umia e no Navia.

Bueno, rectifico, no río Umia, co encoro de Caldas e cós últimos desastres de contaminación xa lle poden decir adeus o sabel.

No río Miño únicamente ata Frieira. Pero moi poucos xa que o encoro de Frieira no lle gusta a esta especie. E non lle gusta xa que os encoros baixan moito a temperatura da auga,  fundamental para esta especie. Por suposto tamén a contaminación non anima os sables a desovar no río Miño. Aparte nos encoros non deixan subir a desovar a esta especie.

En tempos colleuse sabel no río Miño en Ourense. Casi nada...

Hai constancia de atopar sábalos no río Miño en Lugo.

Penoso.

Hoxe, ano 2013, a xente do Baixo Miño sabe que o sábalo desapareceu casi totalmente. As razóns hai varias pero en primeiro lugar as grandes presas como Frieira, Castrelo que fan que a temperatura da auga non sexa a adecuada. O sábalo non sube por esas augas. Ademais a contaminación fai o resto.

O sábalo era abundantísimo no río Miño, nos anos de abundancia e soio co método de rede do "alxarife" as capturas podían superar as 30.000 exemplares. esto botaba un peso incrible xa que neste sistema de pesca soio se quedaban na rede os que superaban os 3,5 kg. O lector que multiplique...

Ese número quédase corto xa que o sábalo tamén se pescaba ó trasmallo polas noites e tamén entraban algúns nas lampreeiras.

Era unha riqueza incrible para todos.

 

 

Ir a características

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Desove:

Desove:

Fotografía do libro Pescadores del río Miño de Eliseo Alonso.

A freza ten lugar de febreiro a  xuño e en xeral está precedida dun remonte colectivo de reproductores , os adultos revelan a súa presencia gracias a axitacións moi visibles na auga.

O sábalo alcanza a madurez sexual os catro cinco anos.

Suben ata augas máis templadas e dende logo limpias, desovan e a maioría morren.

O sable pón 50.000 ovos por kilo de peso.

A temperatura da auga ideal está entre 17 a 18º cousa sumamente dificil cós encoros, que enfrian moitísimo a auga do río Miño e outros.

Os ovos, deposítanse sobre o fondo e logo a deriva. Eclosionan o cabo de 4-5 días. Os novos unha vez que alcanzan unha lonxitude de 8-12 cms, abandonan as augas doces entre os meses de agosto e octubro e permanecen no mar ata alcanzar 30-40 cms. A continuación suben e volve a comenzar o ciclo.

 

Ir a características

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Vese nos meses:

Vese nos meses de ...

Na primaveira e no verán víanse a centos, dicen, na zona de Barbantes- Estación  e incluso en Ourense. Eu na miña vida vín ningún, salvo en fotografía.

Dice o meu amigo e peluqueiro Caride (decía xa que morreu no 2007, D.E.P. ) , un entendido da pesca do río Miño (a súa nenez pasouna xunto a Melias e o seu pai tiña unha barca para pasar o río ) que vía a centos na zona de Mélias, Barra de Miño e os Peares, denantes de facer os encoros.

Hoxe é unha mágoa xa que non existen nesas zonas e o parecer en todo o río Miño. Os encoros de Fenosa sobre todo o de Frieira, Castrelos e Velle remataron coa especia. As augas saen  frías e o sabel non sube. Pobreza a cambio dun progreso que non e tal para Galicia. Por suposto tamén a contaminación do río Miño ten bastante que ver.

 

Triste a poesía que se sabe na zona:

 

Riveiras do río MIño

lugar onde me criei,

herdeite de meniño

nada ós meus de ti deixei.

 

Ir a características

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Interés:

Interés:

Fotografía del libro "Pescadores del río Miño". Eliseo Alonso.

A súa carne é de calidade media (son moito millor o parecer os exemplares de río), a súa carne véndese fresca, afumada ou seca e tamén se transforma en fariña de pescado.

Hai xente que dí que o sabel, de río por suposto,  tiña unha carne exquisita, pescado azul de calidade do salmón.

Ademais parece que o carecer de aparto dixestivo o sabel e todo el comestible.

O parecer as femias tiñan no ventre as "millaras" que eran os ovos do sabel e seica eran da calidadedo caviar. Os machos tamén poseen unha especie de fígado, llamado "leiteiras"  (esperma) tamén moi sabrosos e nutritivos.

O sabel sempre foi, tamén para os romanos un peixe de moito valor, fonte de riqueza e alimento de primeira calidade.

 

Nesta fotografía sacada do libro Ribeiras del "Baixo Miño" 1997 de Praxiteles González vese un grupo de pescadores do Baixo Miño, , pescadores de alxarife (tipo de pesca con rede grande), son a "Quebrada de los Labucos".. A todos lles corresponden "promesas" polo tanto a captura de ese día superou os 500 sábalos. Observar os exemplares que levan pra casa.

A súa pesca deportiva ten moita importancia, por exemplo en Francia.

 

 “Boa é a troita, millor o salmón, bo é o sábalo cando é de sazón”.

 

 

Ir a características

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Protección:

Protección:

Fotografía do libro Pescadores del río Miño de Eliseo Alonso.

Ninguna.

Está abandonado a súa sorte.

Eu penso que e un peixe totalmente descoñecido polo galegos que non sexan riberiños dos grandes ríos galegos..

Os encoros está clarísimo que desgracian esta especie. A contaminación tamén lle afecta.

Cando se fan estudios de impacto ambiental non se ten en conta, pois xa ben...o que se pode estropear nun río cun encoro ou cunha minicentral... Claro que o progreso... a enerxía...

Pois ben señores, o progreso non está reñido coa conservación das especies... hai que gastar os cartos... hai que ser máis respetuoso co mundo... é a nosa vida.

É un peixe que está protexido polo anexo III do Convenio de Berna . "Especie de fauna protexida".

¡¡¡¡ Pero esto non sirve para nada !!.

 

 

Ir a características

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Interés económico:

Interés económico:

Este sábalo foi pescado a mosca no río Zújar. afluente do Guadiana. Incríble.

O sabel foi chamado "O cocho do río" por varias razóns: primeiro pola cantidade de cartos que deu a súa pesca e segundo pola exquisitez da súa carne e a súa abundancia.

 

 “Boa é a troita, millor o salmón, bo é o sábalo cando é de sazón”.

 

Vexamos algúns datos que demostran dabondo o anterior:

 

O jesuita portugués P. Joaquin da Silva daba a cifra en 1914 de 100.000 sabel anuais.

En 1932 en tres horas e media pescou un pescador 3.600 sables cun promedio de 3 Kg por peixe.

Na década de 1.920-1.930 capturábanse no río Miño un promedio de 145.000 exemplares de sabel ó ano.

 ( Dato sacado da revista Trofeo Pesca de octubre do 2000 , artículo firmado por Benigno Elvira, da Universidade complutense de Madrid).

Hoxe, dice Eliseo Alonso no seu libro sobre o río Miño apenas se pescan na parte española 200 sables. 1989.

 

En algún lugar o sable tiña por nome o cocho do río, non me estraña. Por suposto hoxe non é o cocho dos ríos...

No ano 2.000 : as capturas foron  prácticamente cero.

 

Noutros paises como Francia, por exemplo, o Sable move moito a pesca deportiva.

 

Nesta fotografía sacada do libro Ribeiras del "Baixo Miño" 1997 de Praxiteles González vese a un pescador, Plácido Martínez mostrando tres "promesas" que lle corresponderon na pesca do día. As "promesas" son tres sábalos de máis de 3,5 kg. Cando nun lance a rede traía máis de 20 peces eran dúas "promesas" si ademais traía un salmón era u8nha máis.

Eran anos onde se pescaban máis de 30.000 exemplares de 3,5 kg ou superior.

 

Para rematar vexamos esta estadística sacada de datos da Garda Civil e relativos únicamente o Baixo Miño:

Trátase dos anos 1941 a 1945 figuran de blanco os sables pescados ou comprados por Portugal e en negro por España. Observar a burrada de kg. que se pescaban únicamente usando a rede alxarife, nesta estadística non está o uso do trasmallo que se facía pola noite.

Noutro dos datos está o valor aproximado en pesetas. A estadística non está ben feita xa que aparece o precio por kg. cada o precio dábase por peza. Correxindo este dato e por poñer un exemplo sae unha media de 7 pts. por peza no ano 1944. Lembrar que os sábalos daban un mínimo de 3,5 a 4 kg. por peza.

Nota: hoja sacada del libro "Riberas del Baixo Miño" de Praxiteles González.

 

-------------------------------------------------------------

Triste a poesía que se sabe na zona:

 

Riveiras do río MIño

lugar onde me criei,

herdeite de meniño

nada ós meus de ti deixei.

 

Ir a características

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Solucións para esta especie:

Solucións para esta especie:

Fotografía del libro "Pescadores del río Miño". Eliseo Alonso.

Para a recuperación de esta especie sería necesario (dice Benigno Elvira) rehabilitar as vías migratorias, acondicionando as presas con pasos eficaces para o remonte de reproductores río arriba e para  o descenso dos novos cara o mar. Asimismo, resulta imprescindible a mellora da calidade da auga nos tramos baixos e nos estuarios.

¡¡¡¡ FENOSA  - IBERDROLA TOMEN NOTA!!!.

¡¡¡¡A Consellería de Medio Ambiente, na miña modesta opinión, debera defender os ríos galegos e non os intereses de estas empresas, auténticas depredadoras dos ríos galegos!!!! (ano 2001)

O progreso non ten que desfacer a natureza, si o fai non é progreso. 

Hoxe, no ano 2013 a Xunta de Galicia defende as hidroeléctricas, claramente. Estas cuestións dos ríos, ó  que desaparezan especies como o sábalo  tenlle a Xunta sin cuidado, é o progreso dicen.... Un precio que hai que pagar.

Evidentemente para calquera que pense un pouco darase conta da falsedade destas afirmacións...as cousas poden e deben facerse mellor e compatibilizar o progreso coa vida e fauna...e cuestión de vontade e bolsillo do diñeiro...o demais está claro a pouco que se tire da corda...

 

Ir a características

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Fotografía do libro Pescadores del río Miño de Eliseo Alonso.

Fotografía Eliseo Alonso, sacada do seu libro "Pescadores del río Miño" 1989. Mostra un sable, un peixe que era o máis importante do río Miño.

El mismo dice sable, savel ou sábalo do río Miño.

Saír.

 

 

 

 

 

 

 

 

DISTRIBUCIÓN EN GALICIA.

Mapa distribución Xunta de Galicia 1999. Observar que o sable chegaba a Lugo e subía polo  sil ata a Labrada polo menos. Hoxe este mapa xa non é correcto, o sable xa no existe no río Miño, salvo exemplares esporádicos.

 

SÁBALO

O Sábalo prácticamente xa non existe en Galicia, está limitado a parte baixa do Miño, ata Frieira, algún no Umia e algún no Ulla na parte baixa.

No baixo Miño prácticamente xa non suben, datos de 2013.

O resto únicamente no río Navia na parte baixa. Tamén no río Eo ata a presa de Abres.

Unha pena. Está en peligro de extinguirse. A culpa?: os encoros mal feitos e que non pensan na natureza; a contaminación e a pesca intensiva.

Progreso mal entendido...

Subir.