|
Está claro que o burro foi unha figura importante nos textos literarios clásicos e modernos, así aparece na Biblia como animal de caravana e de traballo, como símbolo de riqueza e de protección divina en moitos casos, e por suposto tamén utilizado por Xesús na súa entrada en Xerusalén. Tamén nas fábulas de Esopo onde o burro fai de todo. Na literatura moderna o burro fai de todo e por suposto aparece en obras inmortais como D. Quijote de la Mancha onde os asnos aparecen moitas veces citados e para ben. O burro máis famoso da literatura foi Platero, o protagonista da obra Platero y yo de Juan Ramón Jiménez. Tamén foi famoso na obra El asno de oro de Apuleyo. O burro aparece reflexado, en moitas obras, como o símbolo da ignorancia; por exemplo na obra Sueños de una noche de verano de Shakespeare e tamén en numerosas fábulas. O que queira profundizar nestos temas vouno remitir o seguinte libro de Manuel Mandianes, O Burro, publicado recentemente:
O burro foi o símbolo en Egipto do Deus Ra. Tamén en Grecia do Deus grego Dionisio. O burro na cultura galega: O burro ten moitísimo que ver na nosa cultura de sempre; arredor dos muíños galegos hai moitas cousas que escribir e moitas cousas que recordar, todo un rico e variado folclore: muíñadas, contos, lendas, adiviñas, cantigas. As muiñadas, que así se chamaban estas xuntanzas, acudían homes e mulleres, sendo os mozos os que máis participaban. O burro era fundamental para chegar a estos muíños e levar e traer a carga, neste caso levar o cereal e traer os salvados e a fariña.
Convén decir que en Galicia tódolos burros teñen nome: dende Jaimito, Sinforosa, Ladral, Quirós, Juanita, Gitana, Luceiro, Pimpolla, Felipe, Cuca, ata un longo etc.
Conta Manuel Mandianes no libro citado o que pasaba A noite das trastadas en Loureses, onde antiguamente se abrían, en plan de coña, na noitevella as portas dos patios das cortes e dos cortellos, pero o parecer especialmente a corte do burro. Evidentemente o burro salía e aparecía o día seguinte en calquera lado, na palleira do veciño ou a comer en calquera leira. Tamén na Noite de San Xoán, en moitos lugares de Galicia se fai a misma trastada de Loureses, os veciños sacan os animais das cortes para que collan o orballo da mañá de san Xoán. O lío que armaban o verse os burros fora xa vos podemos imaxinar. No aspecto da cultura popular seica a cola de burro foi utilizada para sanar a tos ferina e as picaduras de escorpión. Casi nada. No libro citado trae tamén unha lista moi interesante de refráns e ditos sobre os burros. Algúns refráns galegos que trae son os seguintes:
------------------------------------- O burro tamén é unha peza clave en moitas festas de Galicia: As carreiras de burros por exemplo fanse en moitos lugares, dende fai moito tempo e con distintas modalidades.
Fotografía de Xose Varela Vilariño ¡Un ano destos teño que ir as carreiras de burros de Escairón!, en Monforte, Lugo, seica son unha pasada... Seica son "unha burrada de burros"...Celébrase os días oito de agosto.
Este ano a burra Pimpolla, que seica non ten rival, foi outra vez a gañadora. O burro Felipe fixo o que poido, pero non houbo maneira...Repito, hai que ir a Escairón, preto de Monforte de Lemos en Lugo, pola carreira e como non, a enchenta de polbo que hai a continuación...
Foto de Alberto López. Ano 2006. Festas de Escairón. Tamén é famosa en Galicia a tradicional carreira de burras de San Roque do Monte, en San Miguel de Deiro en Vilanova, onde este ano gañou Juanita que guiada por Juan Mariño foi a gañadora. Seica foi moi espectacular.
Nos entroidos tamén se utiliza o burro, unhas veces como enxebrismo, outras como mascarada, etc. O burro no entroido da moito xogo...
Fotografía de Xose Varela Vilariño Unha personaxe do entroido de Laza é precisamente a Morena que é un home que suxeita por medio dun pau unha cabeza de vaca feita de madeira, tapado por unha manta. Sae o Luns de carnaval do Barrio de Cimadevila, cun séquito de formigas, toxos, un burro e ata unha máquina trilladora...A morena vai dereita a plaza do pobo para levantar a saia a toda muller que por alí pase...todo un espectáculo...
A Morena en Laza. 1989. Fotografía de Pili Prol. O burro forma parte do séquito do entroido neste caso. Tamén en Laza hai un lugar no entroido para facer o testamento do burro, onde en verso se vai criticando o que aconteceu durante todo o ano...É obligatorio estar presente tódolos veciños, non lles queda máis remedio. Así por exemplo dedicado o carteiro do pobo:
-------------------------------------------------------------------------
Lembranzas de rapaz: Quen non se lembra destas cancións, cando éramos nenos e tocaba cantar nás excursións?:
--------0-------- A outra canción pasáronma os meus amigos Samuel e Isabel, que saben moitas destas cancións galegas, e que as veces cantamos nas nosas festas; na última, a do bautizo de Martín, o neto do Celsiño de Barbantes un amigo de sempre: A miña burriña cando vai pro muíño vai enfarelada Cheíña de frío... Cheíña de frío e máis de xiada ¡ai!, a miña burriña sempre vai cargada... Eu non sei que me fixeches que non te podo olvidare de día no pensamento e de noito nos xoñares. A miña burriña (bis) ............ Meu pai pensa que me ten debaixo do pe dereito fago a cama no xogullo non sabe con que me deito. A miña burriña (bis) ----------- --------0-------- Para rematar lembrar o famoso xogo do burro do que hai moitas versións, esta é unha delas: Sacado do Diccionario enciclopédico de D. Eladio Rguez Gzlez.:
|
Volver
o burro fariñeiro.