| Nome
castelán |
NOME
CASTELÁN:
Víbora . Víbora
ibérica. A súa librea pode cambiar moito.
Dependo da variedade. Pode ser a típica, normalmente en Galicia.
Variedade típica, normalmente en Galicia.
Variedade negra, Xurés, norte de Portugal:
Variedade bileneata, noutros lugares.
 Volver a
características. |
| Dimensións |
DIMENSIÓNS E TIPOS:
Rara vez pasa dos 60 cms, trátase polo
tanto dunha cobra pequena.
É tamén moi visible o deseño dorsal bilineal (
femias) :
dúas bandas claras (crema) paralelas abeiran unha banda central
marrón con manchiñas negras na beira. As manchas negras da cabeza
teñen forma de V invertida, contribuindo a darlle un aspecto
triangular.
Pero ollo que, os deseños desta víbora son varios,
pode ser incluso lisa.
Observar que as escamas por riba da cabeza
son moitas e numerosas. Non así na Natrix natrix e Natrix maura
que ten escamas máis grandes.
Fotografía Jan Dan Der Voort.
Sacada en Peneda-Gerés.
Ver o dibuxos (copiado do libro Anfibios e
réptiles de Galicia de Pedro Galán e Gustavo Fernández).
Hai outra variedade máis oscura nas zonas de
montaña que é a vibora seoanei cantabrica, que ten outro aspecto, xa
que ten un rosario de manchas negras en zigzag polo medio do dorso,
pouco definidas, sobre fondo cincento nos machos e marróns nas femias.
O melanismo total é frecuente.
Esta é a Vipera seoanei Cantábrica.
Ver outra imaxen:
Esta é a Vípera seoanei. Variedade máis
oscura.
O importante para distinguila é a pupila
vertical, cabeza triangular, fuciño redondo, na cabeza ten dúas
figuriñas como uves, tamén a partir do ollo ten unha mancha
negra, é corta, bastante corta, 50 -60 cms. e
apenas sin cola.
Fotografía Jan Dan Der Voort.
Sacada en Peneda-Gerés.
Vense moi ben a pupila
vertical e as numerosas placas que ten por riba na cabeza.
Fotografía Jan Dan Der Voort.
Sacada en Peneda-Gerés.
Esta é a variedade negra.
Volver a
características.
|
| Identificación: |
IDENTIFICACIÓN DAS VÍBORAS:
A pupila vertical e que non teña
fuciño (neste caso seria a Vipera latastei) son
definitivas.
Pupila vertical.
De todolos xeitos non é doado identificar
as víboras a primeira. Outras cobras adoptan como defensa a forma
triangular da cabeza e dende logo os dibuxos do corpo.
Hai sin embargo cousas que marcan moito as
víboras como o tamaño, xeralmente non pasa de 60 cms. Teñen ademais o
corpo moi gordo e case non teñen cola, ou sexa o corpo remata bruscamente
con pouca cola.
A súa posición sempre coa cabeza por riba do corpo
que se explica máis abaixo, tamén é característica.
|
 |
| A distinción entre a Víbora seoanei e a
fociñuda penso que é clara. |
Víbora fuciñuda ou Víbora latastei.
Observar o fuciño, que non ten a Víbora seoanei. |
Volver a
características.
|
| Alimentación: |
ALIMENTACIÓN:
Todo tipo de micromamíferos (roedores, lagartos e
lagartas). Tamén
anfibios e ocasionalmente paxaros.
Estos son aproximadamente os datos:
Nun 67% aliméntanse de roedores, un 15% de
lagartos e lagartas, un 9% de anfibios, e outro 9% de aves.
Volver a
características.
|
| Forma
de caza: |
FORMA
DE CAZA:
As víboras fanno todas igual, atacan a
víctima, péganlle un mordizco de medo, e logo, tranquilas, siguen a
víctima e atópana xeralmente morta. A papar... Sempre
empezando pola cabeza. Tragan integramente a víctima.
A súa actividade é diurna. A temperatura que
máis lle gusta ronda os 30º.
A súa actividade vai dende febreiro ata novembro,
según o clima do ano.
Volver a
características.
|
| Habitats: |
HÁBITAT:
Está moi adaptada a todo.
Depende moito menos das rochas que
o outro tipo de víbora.
Vive
preferentemente nas lindes e claros de fragas e carballeiras, mato
atlántico, lindes de prados, matos, prados e brañas. Ten certa
preferencia polo terreno pedrento, aínda que non é moi lapícola.
Gústanlle moitos os terrenos de matorral baixo, toxos, brezos, etc.
Tamén zonas de fentos, muros de pedra seca, apilamentos de leña,
etc.
Moitas veces inspeciona galerias de micromamíferos.
O normal é que se atopen debaixo
das pedras, en covas naturais e tamén baixo raiceiras de árbores.
No inverno, fano moitas veces en
grupos de ata 15 exemplares, en covas de outros mamíferos
abandonadas.
Descoñecía este dato:
Parece ser frecuente en áreas de humidade elevada,
e incluso (o parecer pódese atopar dentro da auga, na páxina 464 do
traballo xa indicado faise referencia a que atoparon un adulto
mergullado nunha braña no Monte Xalo - Na Coruña). Dende logo que eu
sepa non se atopan nos ríos e non deixa de ser un dato sorprendente e
fora do normal, pero ver a nota seguinte.
Nota1: Moisés Asensi no
libro "Guía dos anfibios e réptiles de Galicia" dice que o seu
habitat prefere zonas moi húmidas, podendo verse incluso dentro da auga.
Queda dito.
Nota2: Pola miña banda, cincuenta
anos o pe dos ríos galegos, nunca vín unha víbora a beira da auga e
moito menos na auga, pero por suposto pode ocurrir sobre todo onde se
den as condicións de monte e río xuntas, non vou decir que non.
Para rematar, según Galán
(1988): entre 105 observacións de víboras (Vipera latastei) en Galicia,
38% foi en matorral de uces (Erica) e toxos (ulex), 18% en matos de
transición entre fincas, 13% en prados e cultivos, 10% en
areas rupículas (en áreas de rocas), 5% de bosques caducifolios,
3% áreas rocases e arenais costeiros. Penso que queda claro.
Volver a
características.
|
| Distribución: |
DISTRIBUCIÓN EN ESPAÑA:
Variedade bilineata
típica de outros lugares fora de Galicia e o norte de Portugal.
Podemos decir que é exclusiva do
norte de Península Ibérica:
Atópase en Galicia, Norte de León, Norte de
Portugal, Asturias, Cantabria, Pais Vasco e os Pirineos do Oeste.
No mapa vese perfectamente a súa distribución.
Volver a
características. |
| Reproducción: |
REPRODUCCIÓN:
O ciclo de actividade sexual anual
escomenza con retraso na montaña, marzo-abril mentras que no litoral é
en marzo.
Especie vivípera, polo tanto as crías nacen
dentro da mai; que pare 3-10 viboriñas por setembro.
Esta cóbrega ten actividade diurna inda que
no verán pode traballar de noite.
Os adultos mudan dúas veces o ano a pel.
Volver a
características.
|
| Interés: |
INTERÉS:
Moito como calquera réptil galego, inda que este é
máis abondoso. En Ourense é máis rara. Está claro que os incendios
rematan con esta especie e outras, tamén por atropelo e morte directa
por parte do home.
Volver a
características. |
| Protección: |
PROTECCIÓN:
Non está catalogada na categoría mundial
do UICN.
Volver a
características.
|
| Singularidades
e especies similares: |
SINGULARIDADES:
Os machos mudan a camisa na primaveira
despois do apareamento. Para mudar a
camisa fano dende a cabeza a cola. Ver na Natrix maura como é o proceso,
xa que nas víboras é prácticamente igual.
Similares a esta víbora únicamente é a Vipera latasti que se
distingue polo fuciño, e tamén a Natrix maura cando se asemella para
defenderse:
Vibora fuciñuda. Ten o fuciño puntiagudo. Por suposto o ollo
rasgado. Esta víbora é moi peligrosa. Ollo.
Natrix maura. Pón a cabeza triangular e pode parecer unha víbora.
Queda delatada si nos fixamos nos ollos e nas escamas da cabeza que son
máis grandes.
Volver a
características. |
| Distribución
en Galicia: |
DISTRIBUCIÓN EN GALICIA:
Dende logo é moi frecuente, dispersa
por todo o pais. Hai, como xa está apuntado, dúas especies unha normal e
outra de montaña.
Chega ata os 1800 metros nos Ancares.
Esta víbora atópase polo tanto en toda Galicia.
É máis abondosa na zona norte e pola costa, e
moito menos abondosa en Ourense.
Ver o mapa, na zona sur de Galicia
é menos abundante.
Volver a
características.
|
| Peligrosidade
: |
PELIGROSIDADE DA VÍBORA:
A súa picadura pode producir a morte
dependendo de onde pique e tamén das precaucións que se tomén.
Peligrosa para vellos e nenos (por suposto).
O veleno é menos potente que o da víbora fociñuda.
A súa trabada debe estar sempre controlada por un
médico.
O mellor é tranquilizarse e acudir o centro de
saude máis próximo, si pode ser sabendo perfectamente de qué cobra se
trata ( ollo o collela inda
que esté morta os movementos reflexos poden facer que incluso morta,
morda e meta o veneno, cuidado). De tódolos xeitos si non se lle da
morte (non fai falla) non é dificil saber si mordeu unha víbora ou non , xa que a
parte dos dentes normais aparecen na cabeceira dous orificios máis
grandes que son o do veneno.
Hai que pensar que moitas veces recíbese
unha mordedura dunha cobra que resulta que non é unha víbora. Neste
caso non hai ningún tipo de peligro, refírome a Natrix natrix ou a
Natrix maura.
Hai varios libros sobre o tema das picaduras
recomendo "Vivir e sobrevir na natureza" de Y. Coineau e L.P.
Knoeffler que ten varias follas explicando as precaucións que se deben
tomar e o que se debe facer para evitar estos accidentes.
En xeral recoméndase:
|
|
¿Qué facer si morde unha víbora?:
1.- Identificar si é posible a cóbrega.
2.- Constatar a mordedura, tal como
aparece o dibuxo, tamén pola door.
3.- Non cortar nin succionar a mordedura
xa que deste xeito vaise aumentar a lesión local e o risco de
infección.
4.- Colocar unha vendaxe sobre a zona ou un
torniquete floxo entre a mordedura e a raíz do membro mordido
(debe permitir o paso dun dedo por debaixo da venda)
5.-Si é nun brazo a mordedura,
inmovilizalo con un cabestrillo con un pañuelo á altura do
peito.
6.- Tranquilizar o accidentado.
7.- Aliviar a dor con aspirina ou
paracetamol.
8.- Non dar o afectado nunca alcohol ou
hipnóticos e tampouco por xelo na mordedura.
9.- Evacuar á víctima o máis pronto
posible e acudir a unha residencia ou centro médico.
|
É importante saber que a morte é moi improbable
sempre que se acuda dentro das 48 horas dende a mordedura. Os datos
estadísticos son contundentes: entre 2000 persoas mordidas por víboras
falecen entre 3 a 5 , por suposto moitas menos que as que morren por
mordedura de avíspa ou abellas, e por suposto moitas menos que as que
morren por accidente de tráfico.
Fonte Revista Biológica. Agosto 2001.
Volver a
características.
|
| Tipo
de aparato velenoso: |
TIPO DE VELENO DAS VÍBORAS:
As cobras presentan distintos tipos
de aparatos velenosos, así poden ser opistoglifos, proteroglifos e
solenoglifos.
As víboras son solenoglifos: aparato velenoso
máis eficaz e sofisticado, xa que posee colmillos superiores que se
abaten e inyectan de modo fulgurante e con gran cantidade de veleno.
|
Dibuxos copiados da revista
Biológica do mes de agosto do 2001.
Autor Arturo Vallador
.
Con esta forma enténdese perfectamente que estas cobras
teñen facilidade para morder.
 |
Este é o sistema das víboras
que hai en Galicia, o sistema chámase Solenoglifo
o morder clava os dous dentes da parte de
adiante que actuan rápidamente para meter o veleno no corpo da
víctima.
Estos quedan marcados
perfectamente , ver a perna dereita, onde aparte da dentadura
normal aparecen na parte de arriba estos dentes.
De tódolos xeitos, xa
está dito, a súa peligrosidade depende de moitos factores, xa
que incluso pode morder e non ter veleno. |
|
 |
Esta é outra forma, que non
teñen as víboras . Deste xeito é moito máis dificil meter o
veleno, xa que o dente está moi para atrás.
Chámase Opistoglifo.
Resulta ser inofensiva para o home.
Ver a fotografía. |
|
|
Esta é outra forma, que non
teñen as víboras. Por exemplo si a ten a culebra
bastarda e que non se atopa a beira dos ríos
galegos por regra xeral.
Deste xeito é moito máis dificil
meter o veleno, xa que o dente está moi para atrás.
Chámase proteroglifo.
Resulta ser inofensiva para o home.
Na fotografía pode comprobarse onde ten o dente mortífero.
|
Volver a
características.
|
| A
linguaxe do corpo das víboras: |
A LINGUAXE DO CORPO DAS
VÍBORAS:
O dibuxo e a idea están sacadas do libro
"Guía de las serpientes de Europa" de Silvio Bruno e Stefano
Maugeri.
En principio a identificación das víboras, en
Galicia, básase no tamaño, a forma, realmente son gordas en todo o
corpo, casi son sin cola, e sobre todo a pupila vertical. Deixamos
aparte a cabeza que é triangular.
Tamén sabemos que moitas cóbregas imitan as
víboras, polo que non é doada a identificación.
Os autores efectivamente dicen que para unha
persona profana non é doado facer a identificación rápidamente.
Pode ser moi útil ter en conta a linguaxe do
corpo.
Efectivamente no dibuxo marabilloso
anterior atópasen na parte esquerda os colúbridos, para entendernos as
cobras que non son víboras, como a Natrix natrix, Natrix maura e outras
que se atopan nos montes. A súa cabeza en relación o corpo disponse de
forma bastante típica, así por riba do corpo , pegada o chan.
Nos vipéridos a cabeza está sempre en
posición defensiva disposta a atacar, sempre por riba do corpo. Ver as
fotografías.
Creo que os dibuxos tamén están moi
claros.
Volver a
características. |
| Links
interesantes: |
LINKS
INTERESANTES:
Sobra a víbora:
La
víbora de Seoane. Víbora cantábrica.
(Enciclopedia virtual de los vertebrados españoles.)
Tratamento
en caso de mordedura dunha víbora.
Outra sobre cóbregas:
Sociedade
Herpatológica Valenciana.
Sobre serpentes europeas:
Serpientes
de Europa.
Buenas fotografías en este link portugués.
Volver a
características.
|
|
Bibliografía da ficha: |
Bibliografía da ficha:
Fontes:
"Esos anfibios e reptiles gallegos". Jose Curt y
Pedro Galán. Tamén utilizo o libro Atlas de vertebrados de Galicia, o tomo
I, feito pola Sociedade Galega de Historia natural en 1995, un gran
libro sin dúbida.
Recentemente sae o mercado o libro "Guía dos
anfibios e réptiles de Galicia" de Moisés Asensi Cabirta.
Por último tamén utiliza o libro "Guía de las
serpientes de Europa" de Silvio Bruno y Stefano Maugeri.
Tamén o "Cuaderno de campo Viboras y
culebras" de Féliz Rguez. de la Fuente.
Volver a
características.
|
Saír.
