Lynx pardinus.

Lobo cerval . Lince ibérico.

Fai uns anos houbo rumores da fugaz visión do lince ibérico na Serra dos Ancares;  un biológo inglés, Anthony Cleveger,  en 1985,  dixo que ó había visto en Doiras. A verdade é que nunca máis se supo. Pudo ser certo; pero o lince ibérico, un lince que en tempos tuvemos en Galicia, hoxe nono temos. ¡¡¡ Que magoa !!!.  O lince desapareceu de Galicia nos anos oitenta (1980-1985).

Actualmente, atopáronse restos, entre 11.000 anos e 400 anos, en Asturias e o País Vasco do lince boreal ou Lynx linx, e pénsase que seguramente o tuvemos en Galicia; a nivel da península compartindo espacio co lince ibérico, dependendo da presencia das súas presas. Este lince era de maior tamaño co ibérico.

Ver outros datos deste sensacional mamífero.

salir.jpg (922 bytes) Saír.                          

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lynx pardinus-Características.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lynx pardinus (Temminck, 1827)

Fotografía sensacional do lince ibérico. A fotografía é de Antonio Sabater.

A clasificación científica é :

Mamífero

Orden: Carnívoro.

Familia: Felidae

Género: Lynx

Especie: Lynx pardinus.

Nota: estase a traballar, a nivel científico, sobre os datos do lince en Galicia, e considera un grupo de científicos que o lince que habitou Galicia poidera ser o Linx linx chamado Lince boreal. Este lince era un pouco maior que o actual Linx pardinus. Apareceron restos deste lince en Asturias e o País Vasco, entre 11000 anos e 400 anos. A teoría é que os dous linces poderían habitar a Península Ibérica, dependendo un ou outro da presencia no lugar das súas presas. Así poidera ser que o lince ibérico habitase as zonas mediterraneas e o boreal o resto.

Lince boreal. Lynx lynx

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nome galego:

 

Dibuxo do lince, logotipo dunha campaña. Juan Manuel Delgado é o autor do dibuxo.

Lobo cerval, lobo rabaz, gato cravo, tigre, lubicón, lubicán (El Moreno del Lérez chamámalle así...).

Nota: nas últimas datas estase a falar e moito de que en Galicia habitou o lince boreal en lugar do lince ibérico. Este lince era un pouco maior que o actual Linx pardinus. Apareceron restos deste lince en Asturias e o País Vasco, entre 11000 anos e 400 anos. A teoría é que os dous linces poderían habitar a Península Ibérica, dependendo un ou outro da presencia no lugar das súas presas. Así poidera ser que o lince ibérico habitase as zonas mediterraneas e o boreal o resto.

Lince boreal. Lynx lynx

 

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nome castelán:

 

Fotografía sensacional da revista Natura. maio 2001.

Lince ibérico, lince, lobo cerval, gato manchado, gato clavo, gatón, gato lobo.

Nota: nas últimas datas estase a falar e moito de que en Galicia habitou o lince boreal en lugar do lince ibérico. Este lince era un pouco maior que o actual Linx pardinus. Apareceron restos deste lince en Asturias e o País Vasco, entre 11000 anos e 400 anos. A teoría é que os dous linces poderían habitar a Península Ibérica, dependendo un ou outro da presencia no lugar das súas presas. Así poidera ser que o lince ibérico habitase as zonas mediterraneas e o boreal o resto. Sobre estos estudios veño a poñer uns links que poden axudar.

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dimensións:

Fotografía sacada da revista Quercus. Decembre 2001.

Mide entre 80-110 cms. mais a cola que mide entre 10 a 13 cms.

Comparativa do tamaño entre o lince e o gato fero, máis ou menos o lince é o doble.

Un pouco máis que o doble dun gato doméstico medio. De tódolos xeitos a estructura corporal do lince é completamente distinta a do gato.

Altura en cruz  50-70 cms.

Entre 8 e 15 kg de peso el macho e a femia entre 8 e 12 kg.

Cola entre 12-13 cms.

O lince vive entre 10 - 15 anos.

Hoxe, abril do 2006 hai sobre 170 exemplares en libertade, todos eles en Doñana e Serra Morena oriental.

Posteriormente e como ampliación, no ano 2014 hai sobre 300 en España.

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Fotografía da revista Natura. Mayo 2001.

A pelaxe é moi variable dende o gris amarela ata o pardo bermello.

Barbas moi ostensibles nas meixelas. As orellas moi aguzadas e rematadas nuns guechos de pelos negros (como uns pinceis negros moi característicos). Rabo moi corto e negro na punta.

Patas moi altas. 

Dende logo cós datos anteriores seria doado identificalo.

Repito en Galicia, únicamente o podemos ver en fotografía.

Os ollos son grandes e cun iris dun marabilloso cor verde berilo, inda que pode variar un pouco.

Na sensacional fotografía de José Luis Rodriguez, vense os ollos marabillosos do lince así como unha linea que ten por debaixo dos ollos, liña branca, que tamén é moi característica.

Ver a fotografía en grande.

 

 

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

As súas cualidades:

Xa nos gustaría ter linces  en Galicia. Descoñezo o autor da fotografía.

Ten moi bon oido e moi boa vista. O dito de "tés vista de lince"  fai referencia a súa penetrante capacidade visual, fora de toda dúbida.

Según estudios feitos por Lindeman  o lince pode ver unha pomba a 400 metros,  un corzo a 500 metros, un coello a 300 metros e un ratón  a 75 metros.

Moita vista me parece...

Tamén se dí en Galicia "ser un lince" por algo será. "Ter ollos de lince" tamén é un dito xeral.

O oido pode chegar ata 50-60 metros, a esa distancia pode oir o ruido dunha lebre ó roer unha rama. Incrible.

A súa caza é por sorpresa xa que non é un corredor de fondo.

As garras son retráctiles, de feito escóndense totalmente.

Pero sobra decir que está moi equipado para a caza, xa que ten: unha gran elasticidade, moita potencia muscular, é axil,  ten un gran salto,  solas na planta dos pés que lle fan de almohadilla, garras retráctiles, que soio aparecen cando son necesarias; pasa moi dasapercibido pola súa pelaxe, e por si fora pouco ten unha estructura de dentes sensacional, cuns caninos moi desenrolados, en fin, unha marabilla...

Fotografía da revista Natura. Mayo 2001.

O seu cazadeiro é máis ou menos (actualmente) entre 3 e 4 Km2. que ven sendo o terreno que defenden, incluso frente a outros da súa mesma especie.

Os coellos cazaos escondido e por sorpresa de maneira que cun saltiño xa os teña collidos pola nuca e mortos rápidamente.

Esta fotografía de José Luis Rodriguez é unha das catro onde se ve perfectamente a acción de cazar un coello, que é a súa caza favorita. Hoxe as técnicas fotográficas permiten facer series de fotos de accións que trascurren en segundos. O libro "O llince ibérico. Un tesoro expoliado" merece a pena.

Con 1-1,5 kg. de carne o día ten máis que dabondo.

Tamén é moi hábil cazando por exemplo perdices ou palomas, que tamén colle por sorpresa e destroza o levantar o voo. Rápidamente lles rompe a columna vertebral e as desnuca.

Esta fotografía de José Luis Rodriguez é unha das catro onde se ve perfectamente a acción de levantar e abatir unha perdiz, neste caso.

 

Ver este video: Video cazando paxaros.

No libro "El lince ibérico, un tesoro expoliado" de Pablo Pereira y José Luis Rodriguez aparecen fotografías marabillosas onde se ve perfectamente o anterior.

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Aparéase entre os meses de febreiro e marzo.

Esta época da súa vida é do máis curiosa: os xogos, os testarazos, os olisqueos, a mordedura na nuca, son etapas sensacionais.

Nesta etapa é a única na que non viven solitarios.

Logo ven a preñez:

Ten unha preñez de 10 semanas e trae o mundo entre 2-4 crías cegas que abren os ollos os 16 días.

Fotografía sacada da revista Quercus. Decembre 2001.

Son amamantadas durante 5 meses e o cabo do ano que permañecen coa mai , métense no mundo onde o teñen, moi, moi dificil.

A femia non cría todos os anos. Ademais ata os catro ou cinco anos non crian.

Mal moi mal o teñen os linces.

 

 

 

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Inimigos:

Principalmente o home. En Galicia seguro que desapareceu  matado polos malos cazadores, seguro que pensando que remataba cós coellos e coas lebres. Un desastre. Existía e inda existe moito descoñecemento... Hai cazadores que inda hoxe disparan a todo o que se move...e así nos vai...

Fotografía de caza do ano 1923.

Aparte os problemas da reproducción,  os linces morren cazados ilegalmente, a mans de cans,  atropelados, caendo a pozos e un longo etc.

Fotografía sacada da revista Quercus. Decembre 2001.

A pérdida de habitat do lince é incrible, dende a transformación de cultivos, os encoros, as pistas, autovías, os malos cazadores, que hai moitos, a falta de alimento  e un longo etc.

Teno francamente mal.

Teno moi dificil sobrevivir, inda que hoxe non teña depredadores típicos como podría ser o lobo, ou as grandes aguías (estas actuan preferentemente sobre as crías).

 

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Come un pouco de todo, en particular coellos e lebres, ratóns, aves si se tercia,  algún cervatillo, e un pequeno corzo si se lle pon a tiro.

Repito, como ó que pode.

O que máis lle gusta son os coellos (87% da súa alimentación), por eso teno moi mal xa que os coellos están a desaparecer polas enfermedades e o exceso de caza.

Si onde vive non hai coellos o lince non sobrevive.

As necesidades de nutrición cálculanse dun coello o día.

Video cazando coellos

 

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

Fotografía sacada da revista Quercus. Decembre 2001.

O lince gústalle o bosque mediterráneo, con grandes masas de matorral, colindantes con monte baixo , e que teña claros e zonas tamén rocosas. Importante que o factor humano sexa mínimo ou non exista.

Na zona debe haber necesariamente coellos.

 

Non lle gustan os pinos nin os eucaliptus e tampouco os grandes terrenos de cultivo.

Gústalle moito andar por sendeiros, camiños, cortalumes, etc. Non gusta do matorral alto.

En Galicia hai moitas destas zonas onde podía vivir o lince, pero non vive...

Xa nos gustaría ter linces  en Galicia. Descoñezo o autor da fotografía.

Non sabemos máis.

O feito é que hoxe soio hai linces en España en moi poucas zonas: no Parque Nacional de Doñana e alrededores e nas Serras de Andújar e Cardeña, a cabalo entre as provincias de Jaén e Córdoba.

Fai pouco 1950 ocupaba 58.000 km2 hoxe apenas 350 km2. ¡Para chorar!.

Dos 800-1200 exemplares dos anos oitenta pasamos os 150 exemplares no censo do 2000/2002. ¡Un desastre!!.

Desapareceu dos Pirineos e por suposto de Galicia.

Soio un dato positivo no Plan especial levado a cabo en Doñana dende o ano 2005 seica a 24 de xaneiro do 2009 hai 58 linces máis. Todo un éxito que nos fai ser optimistas.

 

 

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

A súa actividade é diurna, pero tamén crepuscular e nocturna por suposto.

Fotografía sacada da revista Quercus. Decembre 2001.

É solitario, moi solitario salvo a época de apareamento.

 

É trepador pero non lle gusta moito facelo.

 

Marca as súas sendas con orina e excrementos, sobre todo os seus cazadeiros.

 

Trátase dun mamífero : astuto, moi áxil, hábil ( que non é o mesmo que áxil), non é un corredor de resistencia (ten pouco corazón para resistir moito tento, non é o seu), pero é moi, moi rápido.

 Utiliza a sorpresa e a rapidez.

As parideiras tenas en lugares de moita espesura, baixo ramas normalmente.

 

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Xa nos gustaría ter linces  en Galicia.

Fora de serie.

Ten moitísimo interés

Dentro dos mamíferos o lince e o oso son o máximo da cadena dos mamíferos carniceiros en España.

En Galicia nin temos un, nin temos outro. Si tuvemos en tempos os dous.

¿Por qué hoxe non?.

 

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Protección:

Fotografía sacada da revista Quercus. Decembre 2001.

O lince ibérico é unha especie ameazada en España e virtualmente extinta en Portugal. O lince está estrictamente protexido en Europa (Convenio de Berna), e máis a protección do seu hábitat é prioritaria (Directiva 92/43 da Comisión Europea) e figura como especie ameazada de extinción no Convenio Internacional sobre o Comercio de Especies Silvestres de Fauna e Flora Amenazadas (CITES). Catalogado como "En peligro crítico" (CR) pola UICN, e considerado como a especie de felino máis amenazada do mundo.

Hoxe, novembro do 2005 quedan entre 150 e 200 exemplares.

En xaneiro do 2009 naceron dende o 2005, 58 exemplares.

Para ser optimistas.

Seica hai 300 linces en febreiro de 2014.

Sin dúbida é un dos mamíferos máis amenazados do mundo.

Femia.

 

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Distribución:

 

Xa nos gustaría ter linces  en Galicia.

Fai anos que non existe. ¡¡ Unha mágoa!!.

Os últimos vestixios do lince ibérico son do ano 1980-85, pola zonas do este e sur da provincia de Ourense.

O lince de tódolos xeitos nunca foi moi abondoso en Galicia.

Por suposto que hai moitos avistamentos, o máis importante pola categoría da persoa, nada menos que un zoólogo, Anthony Clavenger, que o parecer crozouse cun lince en 1985 en Doiras, Cervantes, nos Ancares, seica estaba a dez metros do coche, xusto o saír dunha curva. Estaba no centro da estrada, a corta distancia dun coello...

Este testimonio si é interesante  e ten visos de verdade dada a categoría do que o fixo...

Hai moitos outros, ver máis abaixo a relación, pero non teñen este valor: Enciña da Lastra -1990, Pena Trevinca -1997, Xurés -1970, Larouco- 1965, etc.

Ver mais grande máis abaixo...

 

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

A Xunta de Andalucia invertirá 500 millóns en tres anos para a conservación do lince.

Hoxe o lince está tocado . En 1980 había 1.200 exemplares hoxe non hai nin a terceira parte.

¿ Que se vai facer ? : pois onde hai linces hai que por  coellos, lebres, etc.

As revistas Quercus, Biológica e o portal Natuweb inicaron unha campaña co lema "Nos quedamos sin linces". Esta folla web súmase a esta campaña dentro da xente que poida entrar nela.

 

Dibuxo do lince, logotipo dunha campaña. Juan Manuel Delgado é o autor do dibuxo.

"Eu tamén quero que viva o lince, e gustaríame que vivira en  Galicia"

Simplemente neste apartado comentar dúas curiosidades respeto a este mamífero:

1.- Os penachos que ten por riba da cabeza, xusto saíndolle das orellas. Por qué e para qué?

Fotografía sacada da revista Quercus. Decembre 2001.

Sobre estos penachos Félix Rodriguez de la Fuente dice no Cuaderno de Campo dedicado o  lince e o gato montés que sempre lle inquietou  as súas formas e sobre todo, para que sirven?. Boa pregunta...

Están o servicio do mimetismo?.

Cumplen funcións chamativas entre a especie?

Sirven para tornar os mosquitos e moscas?

2.- Na busca das pedras do lince.

Outra curiosidade dos linces é que teñen por costume mexar sempre no mesmo lugar ou lugares, pois ben, nestes lugares as ureas o mexar forman unha especie de estalagmitas e por suposto estalagtitas moi peculiares que reciben o nome de "Pedras de lince".

Pois ben estas pedras son moi buscadas en xeral xa que se lles atribuen poderes curativos e máxicos?.

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

O lince no pasado:

Xa nos gustaría ter linces  en Galicia.

No siglo pasado o lince foi exterminado de Centro-Europa xa que se supuña que era moi malo para o home e para a caza.

Nada máis lonxe da realidade, o home nada ten que temer deste mamífero e os daños na caza non son grandes nin moito menos, o contrario o lince sempre apresa animais enfermos ou débiles, a natureza é sabia, o home é o depredador.

O lince foi moi cazado no siglo pasado. Tamén figura en moitas vitrinas disecado.

A pérdida de habitat do lince é incrible, dende a transformación de cultivos, os encoros, as pistas, autovías, os malos cazadores, que hai moitos, a falta de alimento  e un longo etc. Teno francamente mal.

En Europa, en xeral, afectuolle moito a misomatosis dos coellos

 

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

 

Páxinas importantes do lince en internet:

Lince ibérico.

Básico 

Censo actual 2010

Lynx pardinus en Wikipendia.

El lince iberico.com

Lince ibérico.

Fauna Ibérica: O lince.

Fotografías e videos sensacionais.

 

Pacto andaluz por el lince.

 

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

CENSO ACTUAL DE LINCES EN ESPAÑA

Dos 800-1.200 exemplares dos anos oitenta pasamos os 150 exemplares no censo do 2000/2002. ¡Un desastre!!.

Desapareceu dos Pirineos e por suposto de Galicia. Hoxe fálase de 200 linces en toda España. Concretamente 172 exemplares. Ver este link.

O plan especial sobre os linces que comenzou no 2005 está dando resultado. No 2009 xa son 56 os exemplares nacidos. ¡Enhoraboa!. Sexamos optimistas...

Fotografía EFE.

Actualmente 18/04/2012, en Andalucía hai censados 312 linces. Ver este link con motivo da morte dun deles en atropello na zona de Doñana.

Regresar a características..

 

 

 

 

 

 

 

Lince no río Arnego. Preto da Golada ??

Saúdos. Son Daniel Santalla.Teño vintedous anos e son estudante de xornalismo. Vivo nunha pequena parroquia de Lalín chamada Palio. Ao norte do concello. Linda coa Golada, polo río Arnego, no espazo da rede Natura 2000, Sobreirais do Arnego. O outro día descubrín a súa web "rios-galegos.com" por casualidade, mentras tentaba descubrir que paxaro era un que topei no río o outro día pescando. Ao final tratábase dunha parella de ferreiriños. O conto foi que me gustou moito a páxina e pareime a ver cada unha das descripcións e das fotos que aparecen das distintas especies. Cando cheguei ao lince ibérico chamoume moito a atención o que conta de que este animal foi visto por un biólogo inglés hai dez anos nos Ancares. Resulta que miña avoa tamén afirma velo no verán de 2009. Se non a un lince, a un animal moi semellante. Aínda que o que ela me conta me impresionou dende o primeiro momento, nunca lle dei maior importancia ao asunto pensando que se tiña que tratar dunha confusión, tendo en conta que todos sabemos que o lince está extinto en Galicia dende hai décadas. Vendo o que contas na páxina, considerei que era o momento de transmitir a alguén de máis lonxe este rumor e saber o que opina o resto da xente ao respecto. Pois ben, meus avós teñen na súa casa, tamén en Palio, unha eira na que vivían polo menos seis gatos que ían e viñan ao seu antollo. Os típicos gatos de aldea asilvestrados que cazan e van comer a distintas casas e a dormir nas palleiras... pasou o tempo e meus avós empezaron a botar en falta varios gatos. Cada pouco tempo faltaba un que non volvía  aparecer. Chegaron a quedar só un ou dous. Meus avós xa notaban que algo lles estaba a pasar. Unha tarde estaban a carón da casa tomando o fresco cando escoitaron na chamada eira de Sanchez a un gato berrar de repente. Seica foron un par de berros. Moi fortes. Que se silenciaron rapidamente para deixar todo en silencio. Dende esas meus avos tiberon claro que era algunha clase de animal o que estaba acabando cos seus micos. Esta eira pertence a unha casa que agora está en ruinas. Está a uns 20 m de onde podían estar meus avós. Ten árbores e bastante herba grande e maleza por causa do abandono. Era moi frecuente ver por alí aos michos cazando. Cando me contaron o suceso chamoume moito a atención e mesmo fun mirar se había algunha pegada do que poidera pasar. Pero máis me chamou a atención o que me contou miña avoa semanas máis tarde. Seica algunhas tardes as pegas se alborotaban tal e como fan cando hai algún intruso. Ela xa tiña moi claro que era o "bicho". Unha desas tardes miña avoa volveu escoitar ás pegas berrar nun prado que hai pretiño da súa casa. Rapidamente foi mirar. Escondeuse detrás dun arribadón con silvas que ten o prado. As pegas estaban berrando arredor dunha cerdeira causando seica moito escándalo. Segundo miña avoa, debaixo estaba o "bicho", como ela di, comendo as cereixas do chan. A unha distancia de uns 45 metros. Seica estivo un pequeno anaco fozando no chan ata que se percatou da súa presencia  e fuxiu correndo saltando un pequeno balado. Miña avoa contoumo tan pronto me viu con moito entusiasmo. Eu non daba creto. A descripción que fai miña avoa fai pensar directamente nun lince. Ela afirma rotundamente que era un animal que non coñecía e que nunca na súa vida vira. Di nas súas palabras que era un animal"pintorruxado". "Pardo e pintorruxado". "Co fuciño chato, cas orellas moi aguzadas e rabelo." Seica era do tamaño dun can mediano. Eu decíalle: avoa, será un raposo, ou un gato grande. Ela contestaba e segue contestando rotundamente que non. Que sabe moi ben como son os raposos e os gatos e que ese animal non tiña nada que ver. Sen dúbida algunha semella ser un lince. Ela segue facendo a mesma descripción. A min custame moito crelo. Non era posible topar un lince en Galicia e menos na nosa zona. Unha das miñas hipóteses é que se podería tratar dun gato montés. Que tamén sería unha gran alegria. Non sei ademais se os linces comen froitas nalgúns casos ou poden atacar a gatos domésticos... O avistamento foise espallando pola veciñanza, pero a xente de por aló tampouco lle dou moita importancia. Máis ben ningunha. Pronto se escoitou aquilo de "eses bichos botáronos¡". Pasou o tempo e non se volveu saber moito máis do asunto... ata que unha noite nunha taberna, un veciño contou que unha persoa de Carmoega, unha parroquia da ribeira do Arnego, vira, ao anoitecer no seu coche, a un lince correr pola cuneta e esconderse rapidamente no monte. Non falei persoalmente coa persoa que o víu. Pero a que mo contou fala directamente dun lince. Sen darlle máis voltas. É verdadeiramente estrano e ao mesmo tempo fascinante soamente pensar na posibilidade de que un lince chegara a merodear polas nosas terras.  Despois de bastante tempo saqueille a meu avó o tema. Contestoume: "Ao bicho ese seica o mataron en Rodís." . Rodís é unha parroquia a un km de Palio por onde tamén pasa o fermoso Arnego. Somente de pensar nesa última posibilidade, sinto repugnancia. Non puiden saber nada sobre se o que me contou meu avó foi certo. De ser así, non quero nin pensar na posibilidade de que fose un lince e o mataran. Pero tampouco o descarto, porque na miña zona téñense matado coruxas, garzas, lontras, lobos, hai moitísimo furtivo nos ríos... en fin, repulsivo. O conto volveu calar e nunca máis se soupo nada do estrano animal ollado. 

 Espero que reciba o meu correo e que teña en conta o que lle contei. Eu non vin absolutamente nada. O que narro son simplemente feitos que chegaron aos meus oídos. Non sei que opinará vostede ao respeto. Noraboa polo seu traballo en defensa do noso incomparable medio natural. Un saúdo cordial.


 

Daniel Santalla Silva. Lalín.

Poidera ser?

 

 

Río Arnego. Sobreirais marabillosos.

Pois que queres que opine?.

Deixemos a cousa tal cual...

Regresar a características.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Avistamentos en Galicia

Sacado de la Voz de Galicia 02/02/2014 Artigo de Nacho Blanco.

Regresar a características.