A raposa tiña fame cando viu pasar un home que ía polo camiño dun prado que tiña á beira dun río. Foi tras del, axexándoo, e agardou a que atoase con terróns a presa pola que entraba a auga do río no prado. Despois, o home fixo unha cambela cun viorto de salgueiro, e, segundo o cano quedaba sen auga, ía ensartando no ramallo as troitas que quedaran ciscadas nadando en seco.

   Desde que acabou o home de apañar as troitas, púxose camiño da súa casa coa cambitada cargada de troitas ó lombo.

   E ben contento que regresaba por aquel camiño estreito, entre matas, felgos e rebolos. Entón, a raposa, tivo a ocurrencia; foise por un atallo, gañoulle pasos, e deitouse, facendo a morta, nunha reviravolta do camiño.

  Cando chegou o home a onde estaba a raposa, non lle pretou moita atención. Deulle coa zoca unha patada nas enguas, e aínda outra nas costelas, por ver si estaba ou non morta de todo. En canto viu que non espernexaba, dixo para si:

   -Mira onde veu morrer a condenada. Pero, bah, unha soa pelica de raposa non vale para nada.

    E seguiu para adiante coas súas troitas. Entón, a raposa, anque dolorida polas partes onde levara as patadas, botouse outra vez monte a travesa, costa arriba, ata ganarlle a cara ó home, para facer como fixera antes; deitouse no medio e medio do camiño, como morta, para tratar de enganar o home e comer algo.

   Así o fixo. Cando chegou o home ó seu carón, dixo:

  -Mira, ho, outra raposa morta. Pois cos pelellos das dúas xa se fai unha boa mulida para as vacas.

   Pousou a ferramenta que levaba e a cambada de troitas no valado, cabo mesmo, case, da boca da raposa, e desandou o camiño para ir a buscar a primeira das raposas.

   Pouco tardou a nosa raposa en resucitar e en celebrar o éxito do seu engano. Meteu na boca tódalas troitas da cambada e foise, lixeira, buscar un bo acomodo para papalas.

   E, colorín, colorado, conto contado; a raposa come troitas e abanea o rabo.

   A raposa argallara unha das súas. Fixera a morta no medio dun camiño por inde tiña que pasar un arrieiro co seu carro, e, cando chegou xunto dela, ó vela así eslouveada, díxolle ¡xo! ó burro, baixou do carro, colleu a rapaso polo rabo e botouna entre a mercancia que levaba.

   Mentras o arrieiro cavilaba no que podía facer con aquela pelica e no que valería no mercado, a raposa ía tirando de entre a carga troitas frescas, e cando acabou de baleiralas, chimpouse ela do caro. recolleunas e despois comeunas.

   E aínda se relambía do ben que lle prestaran cando se atopou cun lobo, e díxolle:

   -¡Ai, compadre, veño de papar unha fartada de troitas! ¡Case rebento do chea que veño delas !.

  Entón o lobo preguntoulle como fixera para collelas. E díxolle a raposa:

  -Iso éche o máis doado de todo o traballo. Fun ó río, atei unha cesta á punta do rabo e metina na auga, e cantaruxando: "Troitas á cesta, peixes ó rabo", xa veñen soas ó canasto.

   Meu dito, meu feito. Vai o lobo, busca da cesta e bota para o río, decidido a coller e papar máis troitas cá raposa.

   Xa anoitecía e era por xaneiro. Xeaba coma neve e a auga estaba cada hora máis fría.

   Pero el meteuse na auga coa cesta atada ó rabo, e cantaba: "Peixes á cesta, troitas ó rabo". A raposa, sen que o vise o lobo, foi por detrás e botáballe cada pouco no cesto unha pedra.

   E como o peso ía en aumento, o lobo tiña cara de contento, pero non se percataba de que a xeada xa case convertera o río nun enorme carambelo.

  Cando lle pareceu oportuno, a raposa deu a cara. Foi por xunta o lobo e preguntoulle:

  -¡Que, compadre! ¿Que tal de pesca?.

   O lobo tiraba do rabo e parecíalle, polo que pesaban as pedras e máis porque a xeada xa lle prendera o rabo nos carambelos, que tiña o cesto case cheo delas.

  -¡Ai, comadre, como pesa! ¡ Case afonda a cesta co que pesan!.

   Pero cada vez afundíanse máis co peso e xa empezou a pensar en saír da auga co que tiña. E tiraba, e tiraba, pero non podía. E como el cría que todo o peso eran as troitas, aínda decía:

   -¡Veñan delas e queden delas!,

¡veñan delas e queden delas!.

  Cando viu que el só non podía con tanto peso, díxolle a raposa:

  -¡Comadre, vaia por picos e martelos para escachar os carambelos, pero vaia por lonxe dos palleiros que non a sintan os cadelos!.

  -¿Que di, compadre, que vaia por un saco de cadelos? ¡Xa vou, xa vou!.

  -¡Non muller; vaia por picos e martelos, para romper os carambelos! ¡ E vaia por lonxe dos palleiros!.

  -¿Que di, compadre, que vaia por onda os palleiros? ¡Xa vou; xa vou!.

  A raposa fixo de maneira que alborotou a tódolos cadelos. E a condenada, en vez de ir por lonxe onde estaba o lobo, acirrábaos cara el. E decía o lobo:

  -¡Por alá, por alá, con esa xentiña!

  E a raposa:

  -¿Que vai axiña? ¡Xa vou, xa vou!

   -Por alá muller!

 E ela:

   -¡Por alá vou!

  O caso foi que os cans deron co lobo, e como estaba trabado pola xeada, por moito que tiraba e tiraba, co peso das pedras na cesta non era que de sacar nada, e acabou rompendo o rabo e deixándoo todo, desde o lombo para atrás, rabenado.

  E aínda, léveme o demo, se non vos era ben mala aquela raposa, pois, ó velo correr por unha costa arriba ciscando sangue pola ferida, berráballe, de burla:

  -¿Que será aquel guilindreiro

     que vai por aquel lombeiro

      ciscando sangue polo trasairo?

Foi a zorra e pillou un galo. E con eso, díxolle o galo a ver si pasaba ó outro lado do río. E levábao na boca e díxolle o galo:

- Ponme por riba, porque así móllome.

E cando foron a pasar, o galo escapou e subiuse a un carballo e a zorra co rabo quería serralo.

E o galo dixo:

    -Dios te libre de fouce e machado

       que o rabo de zorra non corta un carballo.

 Había un home que iba sempre a pescar, e o pobre home non tiña nunca sorte. Un día pescou moitas troitas e entón díxolle á muller:

    -Pois hoxe imos invitar ó señor cura a xantar.

 A muller estivo a preparar as troitas e como era moi golosa, estuvo proba que proba, e comeunas todas. Entón a muller díxolle ó home:

   - O pan está moi duro, é mellor que vaias afiar o coitelo.

O home foi co coitelo. Entón a muller foi onda o cura e díxolle:

  - Mire que o meu home dixo que xa lle tiña ganas, señor cura, e que lle iba cortar as orellas. O meu home foi afiar o coitelo e vaille cortar as orellas.

  O cura dixo:

   -No, desta voume salvar eu.

Veu o home e díxolle á muller:

  -¿Onde están as troitas?

  -Pois, as troitas comeunas todas o señor cura.

O home co coitelo na man saíu detrás do cura e decíalle:

   -¡Señor cura, señor cura!, deíxeme siquera unha.

O cura díxolle:

   -Nin unha nin dúas, as miñas orellas non son pa vostede.